بوراکس و جوششیرین اغلب بهعنوان مواد معجزهآسای چندمنظوره معرفی میشوند، اما تفاوت آنها در چیست؟ چه زمانی باید از هرکدام استفاده کرد؟ آیا یکی از دیگری مؤثرتر است؟
در این مقایسه بین بوراکس و جوششیرین، ترکیبات، کاربردها، ایمنی، عملکرد و موارد دیگر را بررسی میکنم.
قبل از شروع…
از کجا بوراکس بخریم؟
شرکت شهرشیمی به عنوان یکی از بزرگترین واردکنندگان بوراکس در ایران، این محصول را به همراه آنالیز و مجوز مصرف با بهترین کیفیت و قیمت به فروش میرساند. جهت خرید بوراکس با کارشناسان فروش این شرکت در تماس باشید.
نکات کلیدی
بوراکس و جوششیرین هر دو پاککنندههای خانگی چندمنظوره هستند، اما تفاوتهای مشخصی با یکدیگر دارند.
بوراکس (تترا بورات سدیم) یک ترکیب قلیایی قویتر است که بهعنوان عامل سفیدکننده عمل میکند، چربیها را امولسیون میکند و در از بین بردن لکهها و بوهای سخت مؤثرتر است. با این حال، نگرانیهای ایمنی قابلتوجهی دارد و برای مصرف خوراکی ایمن نیست.
جوششیرین (بیکربنات سدیم) گزینهای ملایمتر و ایمنتر است که بوها را خنثی میکند، آب را نرم میکند و کاربردهای گستردهای از جمله در آشپزی و مراقبت شخصی دارد.
در حالی که بوراکس برای تمیزکاریهای سنگین و از بین بردن لکههای سخت مناسبتر است، جوششیرین به دلیل ایمنی و چندکاره بودن، انتخاب کاربردیتری برای استفاده روزمره محسوب میشود.
بوراکس در مقایسه با جوششیرین: جدول مقایسه
جدول زیر یک مقایسه سریع و کنارهم از بوراکس و جوششیرین ارائه میدهد. در ادامه این مقاله، تفاوتهای آنها را با جزئیات بسیار بیشتری بررسی میکنم.
مورد |
بوراکس |
جوششیرین |
|---|---|---|
ترکیب (Composition) |
تترا بورات سدیم (Na2B4O7)؛ یافتشده در بستر دریاچههای خشک |
بیکربنات سدیم (NaHCO3)؛ تولیدشده صنعتی |
نحوه عملکرد (How it Works) |
قلیایی (حدود ۹ pH)؛ خنثیکننده لکههای اسیدی؛ تولیدکننده پراکسید هیدروژن؛ امولسیونکننده چربیها |
قلیایی (۸ تا ۹ pH)؛ خنثیکننده بوها؛ نرمکننده آب؛ روشنکننده پارچه |
کاربردها (Uses) |
تقویتکننده شستوشو؛ دافع حشرات؛ پاککننده کپک؛ زنگبر؛ تمیزکننده فرش؛ نرمکننده آب؛ کمک در ماشین ظرفشویی |
تقویتکننده شستوشو؛ پاککننده آشپزخانه؛ مراقبت شخصی؛ بازکننده لوله؛ خوشبوکننده هوا؛ آشپزی (عامل پفدهنده)؛ مراقبت پوستی |
نحوه استفاده (How to Use) |
به صورت پودر برای دفع آفات؛ پیشخیساندن لباس؛ حل در آب گرم برای تمیزکاری |
افزودن مستقیم به چرخه شستوشو؛ حل در آب گرم برای تمیزکاری؛ استفاده با اندازهگیری مشخص در آشپزی |
ایمنی (Safety) |
ممکن است باعث تهوع، مشکلات تنفسی و بثورات پوستی شود؛ ممنوع بهعنوان افزودنی غذایی؛ رتبه F از EWG |
ایمن برای مصرف در مقادیر کم؛ رتبه A از EWG؛ در مقادیر زیاد ممکن است باعث ناراحتی معده و آلکالوز شود |
سایر محصولات (Other Products) |
موجود در خوشبوکنندههای هوا، شیشهپاککنها و شویندههای لباس (مانند AirWick، Windex، Cheer، Gain، Tide) |
موجود در شویندههای لباس، خمیردندان، خاک گربه، دئودورانتها و فیلترهای هوا |
مزایای کلیدی (Key Advantages) |
مؤثر در لکههای سخت؛ پاککننده چندمنظوره؛ امولسیونکننده چربی؛ روشن و سفیدکننده لباس |
قابل مصرف خوراکی؛ خنثیکننده بو؛ نرمکننده آب؛ ساینده ملایم؛ چندمنظوره |
معایب کلیدی (Key Disadvantages) |
در صورت بلع میتواند سمی باشد؛ ممنوع بهعنوان افزودنی غذایی |
در لکههای سخت به اندازه بوراکس مؤثر نیست؛ تمیز و بوگیری میکند اما سفیدکننده نیست |
تفاوت ۱: ترکیب شیمیایی
بوراکس و جوششیرین هر دو پودرهای سفیدرنگ هستند، اما ترکیب شیمیایی آنها تفاوت زیادی دارد.
بوراکس همان تترا بورات سدیم است؛ ترکیبی از عناصر بور، سدیم و اکسیژن. فرمول شیمیایی آن Na2B4O7 است و ممکن است با نامهای سدیم بورات، سدیم تترا بورات یا دیسدیم تترا بورات نیز شناخته شود.
این ماده معدنی طبیعی در بستر دریاچههای خشکشده و مناطق خشک، بهویژه در ترکیه و ایالات متحده یافت میشود.
از سوی دیگر، جوششیرین همان بیکربنات سدیم با فرمول شیمیایی NaHCO3 است. این ترکیب از سدیم، هیدروژن، کربن و اکسیژن تشکیل شده است. برخلاف بوراکس که استخراج میشود، جوششیرین بهصورت صنعتی تولید میشود.
بنابراین، هرچند هر دو ماده حاوی سدیم هستند، ترکیب عنصری متفاوت آنها باعث ایجاد ویژگیها و کاربردهای منحصربهفرد برای هر کدام میشود.
تفاوت ۲: نحوه عملکرد
بوراکس و جوششیرین در تمیز کردن لباسها عملکرد متفاوتی دارند.
وقتی بوراکس را به لباسشویی اضافه میکنید، قدرت پاککنندگی افزایش مییابد. این ماده قلیایی است (حدود ۹ در مقیاس pH). وقتی با لکههای اسیدی مانند سس گوجهفرنگی یا قهوه برخورد میکند، آنها را خنثی کرده و جدا کردن لکه را برای شوینده آسانتر میکند.
همچنین هنگام حل شدن در آب، پراکسید هیدروژن (یک عامل سفیدکننده) تولید میکند؛ بنابراین علاوه بر تمیز کردن، باعث روشنتر شدن پارچه نیز میشود.
مزایای دیگر بوراکس در شستوشو:
- امولسیون کردن چربیها: به تجزیه و پخش لکههای روغنی کمک میکند.
- جلوگیری از بازنشست آلودگی: ذرات را باردار میکند تا چرک و پارچه یکدیگر را دفع کنند.
- تنظیم pH آب: بهعنوان نرمکننده آب عمل میکند و مواد معدنی مزاحم را خنثی میکند.
- اثر سفیدکنندگی: پراکسید هیدروژن آزادشده لکهها را روشنتر میکند.
جوششیرین نیز قلیایی است اما ملایمتر (pH بین ۸ تا ۹). برخلاف بوراکس، خاصیت سفیدکنندگی ندارد، اما در ترکیب با سرکه سفید یا شوینده میتواند به روشنتر شدن لباسها کمک کند.
مزایای جوششیرین در شستوشو:
- خنثیسازی بوها: با متعادل کردن pH مواد بودار، بوی نامطبوع را از بین میبرد.
- نرم کردن آب: باعث میشود بتوانید از شوینده یا سفیدکننده کمتری استفاده کنید.
- افزایش درخشندگی لباسها
نتیجه اصلی: بوراکس به دلیل خاصیت قلیایی قویتر و توانایی امولسیون کردن چربیها برای لکههای سخت مؤثرتر است. اما برای تازه کردن لباسها، جوششیرین کافی است.
تفاوت ۳: کاربردها
بوراکس بیش از یک قرن است که برای تمیز کردن لباسها استفاده میشود. علاوه بر سفید و روشن کردن، بو و لکه را نیز از بین میبرد. اما کاربرد آن فقط به لباسشویی محدود نمیشود.
کاربردهای بوراکس:
- دفع یا از بین بردن حشرات (سوسک، مورچه، ساس)
- پاککننده کپک و قارچ
- زنگبر
- تمیزکننده فرش
- نرمکننده آب
- کمککننده در ماشین ظرفشویی
- حتی در ساخت اسلایم خانگی
بوراکس مادهای قوی است و باید با رعایت دستورالعملهای ایمنی استفاده شود.
جوششیرین نیز در آشپزی، نظافت و مراقبت شخصی کاربرد گستردهای دارد:
- تمیزکاری آشپزخانه
- دهانشویه، سفیدکننده دندان و دئودورانت
- بازکننده خفیف لوله
- خوشبوکننده هوا
- عامل پفدهنده در آشپزی
- کاهش خارش ناشی از آفتابسوختگی یا نیش حشرات
برخلاف بوراکس، جوششیرین برای مصرف داخلی و خارجی ایمن است.
تفاوت ۴: نحوه استفاده
هر دو به صورت پودر یا محلول در آب قابل استفاده هستند، اما روش مصرف متفاوت است.
بوراکس:
- برای دفع حشرات به صورت خشک پاشیده میشود.
- برای لباسشویی: ۱ قاشق غذاخوری در ۴ لیتر آب گرم حل کرده و لباسها را ۳۰ دقیقه بخیسانید.
- یا ½ فنجان مستقیماً در ماشین لباسشویی اضافه کنید.
- برای پاککننده چندمنظوره: ½ فنجان بوراکس در حدود ۳۵۰ میلیلیتر آب گرم حل شود.
جوششیرین:
- مستقیماً به چرخه شستوشو اضافه میشود (اما نه در مرحله آبکشی).
- برای پاککننده ملایم: ۴ قاشق غذاخوری در یک لیتر آب.
- برای نرم کردن گوشت: ۱ قاشق چایخوری در ½ فنجان آب برای هر ۳۴۰ گرم گوشت.
- برای تهیه خمیر ساینده: ۱ قاشق غذاخوری با مقدار کمی آب.
تفاوت ۵: ایمنی
بوراکس باید با احتیاط استفاده شود. بلع آن میتواند باعث تهوع، استفراغ و در موارد شدید نارسایی کلیه شود. استنشاق گرد آن ممکن است مشکلات تنفسی ایجاد کند. تماس پوستی نیز میتواند باعث تحریک و مشکلات پوستی شود. به همین دلیل گروه EWG به آن رتبه F داده و FDA استفاده مستقیم آن در مواد غذایی را ممنوع کرده است.
جوششیرین بسیار ایمنتر است. رتبه A از EWG دارد و از سوی FDA بهعنوان «بهطور کلی ایمن شناختهشده» (GRAS) طبقهبندی شده است. البته مصرف بیشازحد آن نیز میتواند موجب ناراحتی معده و اختلال تعادل اسید-باز بدن شود.
اگر در خانه کودک یا حیوان خانگی دارید، جوششیرین گزینه بسیار ایمنتری است.
تفاوت ۶: حضور در سایر محصولات
بوراکس ممکن است با نامهای سدیم بورات یا سدیم تترا بورات در ترکیبات محصولاتی مانند خوشبوکنندههای هوا، شیشهپاککنها و شویندههای لباس (مانند AirWick، Windex، Cheer، Gain، Tide) دیده شود.
جوششیرین نیز در بسیاری از محصولات وجود دارد:
- شویندههای لباس
- ورقههای خشککن
- خمیردندان
- خاک گربه
- دئودورانتها
- فیلترهای هوا
شناخت این ترکیبات به شما کمک میکند انتخاب آگاهانهتری داشته باشید.
شباهتهای بوراکس و جوششیرین
- فرم پودری: هر دو محلول در آب و قابل تنظیم در غلظت هستند.
- چندمنظوره بودن: هر دو برای نظافت و از بین بردن بو کاربرد دارند.
- خاصیت قلیایی: هر دو بوها و لکههای اسیدی را خنثی میکنند.
- دسترسی آسان: در فروشگاهها و آنلاین بهراحتی یافت میشوند.
نتیجه نهایی: کدام را بخریم؟
خلاصه تفاوتها:
- ترکیب: بوراکس ماده معدنی تمیزکننده؛ جوششیرین ترکیب مناسب آشپزی و نظافت
- عملکرد: بوراکس قویتر و سفیدکننده؛ جوششیرین ملایمتر
- کاربرد: بوراکس برای مصارف خارجی؛ جوششیرین برای غذا و مراقبت شخصی نیز مناسب
- ایمنی: بوراکس ریسک بالاتر؛ جوششیرین ایمنتر
جمعبندی:
هر دو ماده پاککنندههای چندمنظوره مؤثری هستند، اما برای استفادههای عمومی خانگی، جوششیرین توصیه میشود؛ زیرا ایمنتر و کاربردیتر است.
بوراکس با وجود قدرت بالا، خطرات ایمنی بیشتری دارد. بنابراین مگر اینکه به سفیدکننده قوی یا دفعکننده حشرات نیاز داشته باشید، جوششیرین گزینه بهتر است.
منبع:
تارنمای Prudent Reviews
